Davlat boshqaruvini o`zgartirish, prezidentga impichment, bosh vazirga ishonchsizlik votumi — Konstitusiyaga takliflar

19.06.2022 08:22

Davlat boshqaruvini o`zgartirish, prezidentga impichment hamda bosh vazirga ishonchsizlik votumini e`lon qilish tartibini joriy etish, bodikamerasi yo`q ichki ishlar xodimining maqomini oddiy fuqaroga tenglashtirish, o`zbek tilini bilishni majburiy qilish — Konstitusiya bo`yicha ayrim takliflar «Gazeta.uz» materialida.


O`zbekiston uchun 2022 yilning eng muhim va muhokamalar markazida bo`layotgan mavzusi bu — Bosh qonunni isloh qilishdir. Buning uchun tuzilgan Konstitusiyaviy komissiya tomonidan fuqarolar taklif va o`z mulohazalarini yuborishi qulay bo`lishi uchun turli platformalar yaratildi. Shulardan biri meningkonstitutsiyam.uz veb-sahifasi hisoblanadi.

Bugunga qadar komissiyaga kelib tushayotgan takliflarning umumiy soni 36 mingdan oshib ketdi, saytda har soatda takliflar soni o`zgarib turibdi. Fuqarolar bildirayotgan takliflar orasida nafaqat Konstitusiyaga taalluqlilarini, balki umumiy qonunchilik normalariga kiritish zarur bo`lgan o`zgartirish va qo`shimchalarni ham ko`rish mumkin. «Gazeta.uz» aholi tomonidan yuborilayotgan qiziq, muhim va o`ziga xos takliflarni bir materialga jamladi.

Bu gal to`plangan takliflarga qarab aholining asosiy qatlami mamlakatning siyosiy hayotiga ham aloqador bo`lishga qiziqayotganini ko`rish mumkin. Misol uchun Umidjon Hakimov ismli foydalanuvchi davlat boshqaruvini respublikadan Konstitusiyaviy monarxiyaga o`zgartirishni taklif qilgan. Uning bunga asosi esa quyidagi suratda:

Oliy Majlis huzuridagi Qonunchilik muammolari va parlament tadqiqotlari instituti xodimi Saidaxmad Ishanxodjaev esa bosh vazirga nisbatan ishonchsizlik votumi institutini joriy etish, mazkur huquqni esa parlamentga topshirishni taklif qilmoqda. U bunga Germaniya va Gruziya qonunchiligini asos qilib ko`rsatgan.

Konstitusiyaning 20-bob, 98-moddasiga kiritiladigan o`zgartirishlarga ko`ra, votum Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati a`zolari umumiy sonining kamida uchdan ikki qismi ovoz bergan taqdirda qabul qilingan hisoblanadi.


Sayt foydalanuvchilaridan biri Lazizbek Kimsanov Bosh qonunga prezidentga nisbatan impichment qo`llash tartibini ham kiritishni taklif qilgan. Uning so`zlariga ko`ra, prezident xalq manfaatiga ziyon keltiruvchi qarorlar qabul qilsa, parlamentga unga impichment e`lon qilish huquqi berilishi kerak.

Saidaxmad Ishanxodjaev yana bir qiziq taklifni ilgari surgan. Uning fikricha, pensiya, nafaqa va ijtimoiy yordamning boshqa turlarining miqdorini har 6 oyda aholi o`rtasida iste`mol savatchasi yuzasidan o`tkaziladigan ijtimoiy so`rovnoma asosida belgilash zarur.

U bunga prezidentning «odamlar ertaga emas, bugun baxtli yashashni istaydilar» degan so`zlari va Xalqaro Mehnat tashkilotining ratifikasiya qilingan 18 ta konvensiyasini asos qilib keltirgan.

Rajapbay Durdibaev esa yuqoridagi ikki taklif bo`yicha funksiyalarni o`ziga jamlagan Konstitusiyaviy Federal byuro tashkil qilish g`oyasini ilgari surdi.

Uning fikricha, byuro parlament va Konstitusiyaviy sudga bo`ysunadi, qonunchilikdagi yangi tartib-tamoyillar, hujjatlarning Konstitusiyaga muvofiqligini nazorat qiladi. Bundan tashqari, byuro prezident, bosh vazir, Oliy sud raisi va boshqa oliy martabali lavozim egalariga «impichment» (ayblash, tanbeh va sudga berish) vakolatiga ega bo`ladi.

Takliflar orasida Bosh qonunga ichki ishlar organlari xodimlariga bodikamerasiz faoliyat yuritishni taqiqlashga oid norma kiritish g`oyasi ham ilgari surilmoqda.

Foydalanuvchi Og`abek Yusupovning fikricha, ichki ishlar xodimi fuqaro bilan muaomala qilganida bodikamerasi ishlab turishi shart. Agar IIB xodimining bodikamerasi ishlamayotgan bo`lsa, xodimning har qanday talabi noqonuniy deb topilishi va bu holatda xodimning kuch ishlatishi jinoyat deb hisoblanishi zarur.

Taklifning e`tiborli jihati, bodikamerasi yo`q xodimning maqomini oddiy fuqaroga tenglashtirish kerak. Bundan tashqari, har bir fuqaro xodim bilan bo`lgan suhbati videosini olish imkoniyaga egaligi, video yozuvlarning har qanday holatda o`chirilishi jinoyat javobgarlikka tortishga sabab bo`lishini ham kiritish lozimligi qo`shimcha qilingan.

Shonazar Safaev esa o`zbek tilining obro`sini oshirish maqsadida Konstitusiyaning 4-moddasiga qo`shimcha tarzida har bir O`zbekiston fuqarosi o`zbek tilini bilishga majbur" degan normani kiritishni taklif qilmoqda.

Uning taklifi ostida boshqa fuqaro bunga e`tiroz bildirgan va boshqa yo`llar bilan ham o`zbek tilining obro`sini ko`tarish mumkinligini ta`kidlashgan.

Sanjar Abduvaxidov nomi ostidagi foydalanuvchi esa 63-moddaga Nikoh yigit va qizlarning ixtiyoriy roziligi va teng huquqliligiga asoslanadi deb o`zgartirish kiritish taklifini bergan. Amalda esa Nikoh tomonlarning ixtiyoriy roziligi va teng huquqliligiga asoslanishi keltirilgan.

Alim Otegenov esa 75-moddaga «O`zbekiston Qoraqalpog`istonning har tomonlama ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy, ijtimoiy rivojlanishi uchun barcha zarur moliyaviy, moddiy tashkiliy, texnik va boshqada sharoitlar yaratadi. Qoraqalpog`iston oliy davlat qonunchilik ijro va sud organlarida o`zining vakillariga ega bo`ladi» qabilida o`zgartirish kiritish tarafdori ekanligini ma`lum qildi.

Anonim foydalanuvchilardan biri barcha ta`lim muassasalarida 5 kunlik ish haftasiga o`tishni belgilash tarafdori ekanligini bildirdi. Uning fikricha, haftasiga 40 soatdan ortiq ishlashga majbur qilgan rahbarlarni jazolash kerak.

Go`zal Qodirova esa hokimlarning bir vaqtda ham ijro, ham vakillik organi rahbari bo`lishini bekor qilishni taklif etmoqda. U Xalq deputatlari mahallaiy Kengashlari raisini — deputatlar orasidan yashirin ovoz berish yo`li bilan saylash tizimini yo`lga qo`yish kerak, degan fikrda.

Yana bir anonim foydaluvchi Konstitusiyaga o`zgartirish kiritishni referendum o`tkazish orqali faqat xalq tomonidan tasdiqlanishi borasida normani qabul qilishni taklif qilmoqda. Uning so`zlariga ko`ra, deputatlar va senatorlardan Konstitusiyani o`zgartirish bo`yicha xuquqlarini olib qo`yish lozim.

Zumrat Bozorboeva esa vazirliklar va agentliklar sonini qisqartirish hamda optimallashtirishni taklif etmoqda. Bunda u davlatning barcha funksiyalarini to`g`ridan-to`g`ri bajarishi lozimligini ta`kidlamoqda.

Iskandar Xidirovning fikricha esa subsidiya va imtiyozlar faqat qonun doirasida joriy qilinishi lozim.

Boshqa bir foydalanuvchi Mavlonbek Jumaniyazov esa jurnalistlarga 100 foiz daxlsizlik kafolatini berish kerakligini ta`kidlamoqda. Uning so`zlariga ko`ra, jurnalistga hech kim qarshilik qilishi, jurnalist javobgarlikka tortilishga daxlsiz bo`lishi kerak.

Konstitusiyani isloh qilish bo`yicha takliflarni meningkonstitutsiyam.uz veb-sahifasi, 1341 call-markazi, pochta (Konstitusiyaviy komissiyaga xat yuborish bepul bo`ladi)
@meningkonstitutsiyam_bot Telegram-boti orqali yuborish mumkin.

Eslatma: Yuqoridagi takliflar Akmal Saidov boshchiligidagi Konstitusiyaviy komissiya yig`ilishida muhokama qilinmagan, u Bosh qonun loyihasida o`z aksini topish yoki topmasligi hozircha noma`lum.

@rost24_uz_bot — Хабар йўлланг. Сизнинг хоҳишингизга кўра ҳар қандай маълумот сир сақланади
9
Изоҳ қолдириш
Изоҳлар
23.06.2022 10:38
А.Шодмонов даврида шикоятларимиз сузсиз урганиларди, муносабат билдириларди. Хозир шу натижа йук. Хеч кандай муносабат йук. Кани давлатни конунига буйсунищ?
19.06.2022 10:08
Куриб чикилиши шарт'тугри таклиф
19.06.2022 09:44
Узбекистон Республикаси Конунчилик палатаси Согликни саклаш Вазирлиги 100%болалар ва катталар поликлиникаси ташкил килиб УАШ тизимини мутлоко бекор килиши керак. Кандай килиб ????Бирдона Врач хам терапивт хам гениколог хам хирург булиши мумкин. Болалар поликлиникаси тулик мутахассислар билан. Катталар алохида булиши керак. Агар кайсидир илмли одам эътибор бераётган булса. Врачлар укимай илм олмай хамма ишни киламан деб 100%саводсиз булиб бормокда. Врач худди халкнинг энагасига айланди. Хусусий касалхоналарни хатто бозоркумлар,фермерлар куриб бошкариб Врачларни ишлатиб халкни кийнатиб пулини шилиб олиб даволамаяпти. Оч колдираяпти оиласини. Согликни Саклаш тизимидаги Кари Аёлни олиб ташлашсин.Эскича гоялар эскича фикрлар факат гаплар . Малака ошириш институтида 70ешда ошган укитувчилар ишлайди. СССРтизими дарслари амалиети янгилик йук. Мен модда асосида езмадим. Лекин СОГЛИКНИ САКЛАШ муаммоларга кумилиб кетган . Факат ёлгонлар Твда айланади.Уятку бу бизга. Утган сафар таълим хакида ёзган эдим. Вазирлик Парламент эмас оддий халк билади муаммони. Шахарнинг уртасида кондецонернинг тагида утирган депутат Бошлик иссик курмаса кийналмагану нимани билади??????. Илтимос. Анорахон шу масалаларни чукуррок урганинглар . Факат хакикатни сизда кураяпмиз.