“Ўзтемирйўлйўловчи”нинг 2024 йил 20 апрелдан амалга киритилган тарифига кўра, Термиз-Сариосиё-Термиз йўналишида ягона тариф 15 минг сўм этиб белгиланган. ATTO орқали тўлов қилганда эса, 500 сўмлик чегирма қўлланиши айтилган.
Айни пайтда очиқ маълумотларда катталар учун йўл ҳақи 15 минг сўм, болалар учун 9 минг сўм экани ҳам кўрсатилмоқда. Йўналишда кунига учта қатнов амалга оширилиши ҳақида маълумотлар бор.
Хўш, пул эвазига хавфсиз, меъёрий ва инсон қадрига мос хизмат кўрсатиляптими?
Вагон йўлагидан жой олган йўловчи учун “бўш ўринларга жойлашасиз” деган изоҳнинг ўзи етарли эмас. Чунки йўловчи инсон, у қопи билан тахланадиган бирор бир маҳсулот эмаски, поездга чиққандан кейингина вагонда у учун жой бор ёки йўқлиги маълум бўлса.
Мазкур Термиз-Сариосиё йўналишида ҳаракатланаётган поездда йўловчиларнинг вагон йўлакларида тўпланиб, тик тургани акс этган видео ижтимоий тармоқларда тарқалди. Видеодаги ҳолат бўйича “Ўзтемирйўлйўловчи” АЖ ўрганиш бошланганини маълум қилди.
Компаниянинг расмий муносабатига кўра, мазкур шаҳарлараро поезд 4 та йўловчи вагонидан иборат. Чипталарда аниқ ўрин рақами кўрсатилмайди — йўловчи бўш ўринга ўтиради. Ҳар бир вагон 81 нафар йўловчини ўтирган ҳолда ташишга мўлжалланган.
Компания байрам ва дам олиш кунларида йўловчилар оқими кескин ортиши сабабли айрим қатновларда гавжумлик юзага келиши мумкинлигини билдирган.
Бироқ масаланинг бошқа томони бор, йўловчи пулини тўлаганидан кейин унга қандай хизмат кўрсатилиши керак?
2025 йил ноябрида ҳам “Ўзтемирйўлйўловчи”нинг ўзи Сариосиё-Термиз йўналишидаги поездда йўловчилар жой етишмаслиги сабаб тик тургани акс этган видео юзасидан муносабат билдирган. Ўшанда компания мазкур поезд 6 та вагондан иборат экани ва умумий сиғими 450 нафардан ортиқ йўловчини ташкил этишини маълум қилган.
Қизиғи, компаниянинг ўша изоҳида одатда поезддан 250-300 нафар йўловчи фойдаланиши, талабалар ва Термизга борувчи йўловчилар кўпайгани сабабли оқим кескин ошгани айтилган. Компания жойлар кафолатланмаслигини ҳам таъкидлаган.
Бу бугунги ҳолатни “байрам кунларида тасодифан гавжумлик юзага келди” деган изоҳ билан чеклашга имкон бермайди.
Агар йўналишда йўловчилар оқими мунтазам равишда вагонлар сиғимидан ошиб кетса, демак, муаммо талабнинг мавжудлигида эмас, талабни ҳисобга олган ҳолда транспорт хизматини ташкил этишда.
Бундан бир неча кун аввал Сурхондарё вилояти ҳокими Улуғбек Қосимов ҳам темир йўл транспортидаги ҳолатни кескин танқид қилган эди.
У поездларда совитиш тизими ишламаслиги, вагонларда шароит етарли эмаслиги ва одамларни Сариосиё-Термиз шаҳар атрофи поездларида бундай ҳолатда ташиб бўлмаслигини айтган.
Ҳокимнинг бу баёнотидан кейин ижтимоий тармоқларда яна бир бор айнан шу йўналишдаги гавжумлик тасвирланган видео пайдо бўлиши муаммонинг тизимли эканини кўрсатади.
2025 йил 1 февралдан маҳаллий йўналишдаги мунтазам ётоқли йўловчи поездлар тарифининг бир қисми 10,5 фоизга оширилган. “Ўзтемирйўлйўловчи” буни инфратузилма, электр энергияси, ёқилғи ва транспорт харажатларини қоплаш, вагонлар паркини янгилаш ҳамда вокзалларда хизмат сифатини ошириш зарурати билан изоҳлаган.
Юқори тезликдаги ва тезюрар поездлар тарифлари ҳам 2025 йилдан оширилган: масалан, “Afrosiyob”нинг айрим тоифалари 20-25 фоизга, “Sharq”, “Nasaf” ва “O‘zbekiston” каби поездлар тарифлари эса 30 фоизга оширилган.
Албатта, бу оширишларни тўғридан-тўғри Термиз-Сариосиё поезд чиптасига татбиқ этиб бўлмайди. Аммо соҳада нархларни қайта кўриб чиқишдан асосий мақсадлардан бири хизмат сифатини ошириш ва ҳаракат таркибини янгилаш экани расмий равишда айтилган.
Агар йўловчидан кўпроқ ҳақ олишга асос бўлаётган харажатлар ва модернизация зарурати бор бўлса, хизмат сифатининг ўзи қачон шу нархларга мослашади?
Компания бугунги муносабатида вагонлар ёзда совитиш, қишда иситиш тизимлари билан таъминланганини билдирган. Бироқ йўловчининг эътирози фақат кондиционер ҳақида эмас.
Муаммо вагонда одам сони, ўтириш имконияти, гавжумлик, йўловчининг сафар давомидаги хавфсизлиги ва инсонга муносиб шароит ҳақида.
Агар вагонда 81 нафар одам ўтириши учун ҳисобланган бўлса-ю, амалда йўлакларда ҳам одамлар тўпланса, бу ерда кондиционер ишлаяптими-йўқми деган савол анча пастга тушиб қолади. Компания нима демоқчи? Айни муаммолар очиқ кўриниб турган шундай видеодан сўнг, ахир кондиционер ишлаяптику, индамай кетаверинглар демоқчими?
Вагоннинг ҳисобланган сиғими қанча? Амалда қанча йўловчи чиқяпти? Талаб қайси кун ва соатларда энг юқори? Нега шу пайтларда қўшимча вагон ёки қўшимча қатнов ташкил этилмайди?
Буларга аниқ рақамлар билан жавоб берилиши керак эмасми?
Компаниянинг “дам олиш ва байрам кунлари гавжумлик бўлиши мумкин” деган изоҳи маълум маънода тушунарлидир, аммо транспорт тизимининг вазифаси йўловчи оқими ошганда муаммони қайд этиш эмас, уни олдиндан прогноз қилиш ва унга мослашиш.
Айниқса, Сариосиё-Термиз йўналишида йўловчилар кўпайиши янги ҳодиса эмас. Компаниянинг ўзи ҳам бундан аввал талабалар ва шаҳарга қатновчи аҳоли оқими кескин ошганини қайд этган.
Демак, бу ерда “кутилмаган гавжумлик”дан кўра, олдиндан маълум бўлган талаб ҳақида гап кетмоқда.
Хизмат сифати фақат билет нархи билан эмас,
йўловчи поездда ўтириб бора оладими;
вагон ҳарорати меъёрда сақланадими;
йўловчилар белгиланган сиғимдан ортиқ юкланмайдими;
ногиронлиги бўлган шахслар, кексалар, ҳомиладор аёллар ва болали йўловчилар учун шароит борми;
талаб ошган пайтларда қўшимча вагон ёки қатнов қўшиладими;
поездлар ўз вақтида ва барқарор қатнайдими, деган мезонлар билан белгиланади.
“Ўзтемирйўлйўловчи” бу ҳолатни ўрганаётганини билдирди. Умид қиламизки, бу фақат “ўрганиш ишлари олиб борилмоқда” деган навбатдаги муносабат эмас, аниқ натижа ва амалий чоралар кўрилгани ҳақида ҳам хаспўшланмаган, ҳақиқатга асосланган муносабат берилади.
М. Ворис
УЗ
-middle.jpg)
