Республикада суюлтирилган газ бозорида қиш ойларида кузатилган кескин нарх ўсишлари ортида сунъий омиллар бўлгани расман тасдиқланди. Бу бўйича иш Рақобат қўмитаси ҳузуридаги Махсус комиссия томонидан кўриб чиқилган.
Текширувлар 2025 йил ноябрь–декабрь ойлари ҳамда 2026 йил январь ойида ўтказилиб, қишнинг энг талаб юқори бўлган даврида айрим импортчилар бозорга таъсир ўтказишга урингани аниқланган.
Аниқланишича, 31 та хўжалик юритувчи субъект томонидан биржа савдоларида бошланғич нархларни асоссиз ошириш; маҳсулот ҳажмини тўлиқ чиқармасдан сунъий танқислик яратиш; товарни қонунчиликка зид равишда тўғридан-тўғри шартномалар орқали сотиш ҳолатлари аниқланган.
Шу билан бирга, 12 та компания биржа савдоларида ўзаро келишган ҳолда ҳаракат қилган.
Ўтказилган назорат тадбирлари ҳамда ишни кўриб чиқиш жараёнида хўжалик юритувчи субъектлар билан олиб борилган муҳокамалардан келиб чиқиб, мазкур 31 та субъектга нисбатан жазо чоралари қўлланди. Булар:
— “Пойтуғ газ тўлдириш корхонаси" МЧЖ
— “Тараққиёт газ сервис” МЧЖ
— “Ширин Газ Сервис” МЧЖ
— “Олтинкўл Ҳамкор Ривож” МЧЖ
— “Осиё Ҳамкор Макс" МЧЖ
— Inginering Gazavto Servis МЧЖ
— “Наманган-Истиқлол Боғи” МЧЖ
— “Насаф Таминот Газ Пресс” МЧЖ
— Friday-Exstra ХК
— “Саидбек Турабов” МЧЖ
— Планета Нефть Газ Инвест МЧЖ
— Gold Samarkand Oil МЧЖ
— Maroqand-Energy Gaz Oil МЧЖ
— Асатилло Бобо Газ Инвест МЧЖ
— Unit Group Sirdarya МЧЖ
— GAZONE MCHJ
— CRITICAL MERCHANT MCHJ
— NAFTON MCHJ
— “Фарғона газ тўлдириш станцияси” МЧЖ
— Davr Global System MCHJ
— Lutf Gaz Oil MCHJ
— Prime Energi Oil MCHJ
— Oilchem MCHJ
— Sh-Z Handsome Group MCHJ
— Crude Oil MCHJ
— Tarbatneft MCHJ
— Interneft MCHJ
— GTL Gaz MCHJ
— Wimbledon Oil MCHJ
— Inter Gas Oil Lpg MCHJ
— Energie-Group MCHJ
Шулардан 12 та субъект томонидан биржа савдоларида рақобатга зид бўлган мувофиқлаштирилган ҳаракатларни амалга оширганлик ҳолатлари, қолган ҳолатларда биржа савдоларида бошланғич нархларни асоссиз ошириш, маҳсулотни қонунчиликка зид равишда тўғридан-тўғри шартномалар асосида сотганлик ҳаракатлари содир этгани аниқланган:
— “Ширин Газ Сервис” МЧЖ
— “Насаф Таминот Газ Пресс” МЧЖ
— Friday-Exstra XK
— Maroqand-Energy Gaz Oil MCHJ
— Асатилло Бобо Газ Инвест МЧЖ
— Unit Group Sirdarya MCHJ
— Gazone MCHJ
— “Фарғона газ тўлдириш станцияси” МЧЖ
— Oilchem MCHJ
— Sh-Z Handsome Group MCHJ
— Interneft MCHJ
— GTL GAZ MCHJ
Юқоридаги асосларга кўра, қўмита махсус комиссияси томонидан 31 та субъектга қонунбузилиши давридаги товар айланмасига нисбатан (28,9 млрд сўм) миқдорида молиявий жарима қўллаш ҳамда асоссиз олинган (34,1 млрд сўм) пул маблағларини республика бюджетига йўналтириш бўйича қарор қабул қилинди, дейилади Қўмита хабарида.
Шунингдек, қонунбузилиш ҳолатларини бартараф этиш, келгусида йўл қўймаслик тўғрисида бажарилиши мажбурий бўлган кўрсатма берилган.
Кўрилган кескин чоралардан кейин пропан нархи 21% гача арзонлашган.
Бу ҳолат жуда муҳим бир ҳақиқатни очиб берди, демак аввалдан ҳам бозордаги айрим нарх ошишлари иқтисодий эмас, балки сунъий равишда яратилган бўлиши мумкин.
Алоҳида эътироф этиш лозимки, сўнгги пайтларда Рақобат қўмитасининг ишлари кўзга кўринмоқда. Шундай давом этиши республикада адолат муҳитини яхшилашга ҳисса қўшишига умид қилиш мумкин.
М. Ворис